Pule dyskowe w systemie Windows 8

Każdy słyszał o macierzach dyskowych. Jest to rozwiązanie, które podnosi bezpieczeństwo naszych plików. Niestety, posiadanie skonfigurowanej i działającej macierzy w normalnym, domowym komputerze to widok bardzo rzadki. Microsoft wraz z systemem Windows 8 wprowadził usługę, która nosi nazwę Storage Spaces. Wprowadza ona do systemu obszary robocze oraz pule danych, dzięki którym nie musimy się martwić o miejsce oraz o nasze bezpieczeństwo danych. W tym artykule przedstawię Wam bliżej terminologię związaną z macierzami a następnie przejdziemy do praktyki, czyli jak w pełni wykorzystyać funkcję obszarów roboczych w systemie Windows 8.

Terminologia

Na początku musimy poznać pewne zagadnienia, aby operować w pełni technicznym językiem.

Macierz dyskowa – urządzenie zawierające od kilku do kilkuset dysków fizycznych, które pracują ze sobą w ściśle określony sposób.

Jak mówi definicja, posiadanie dwóch dysków w komputerze nie oznacza, że mamy już macierz. Aby można było taki zbiór dysków nazwać macierzą, muszą te nośniki ściśle ze sobą współpracować, np tworzyć jeden duży system plików.

Pula dyskowa – jest to obszar, w obrębie którego możliwe jest tworzenie obszarów roboczych.

Obszar roboczych – obszar, który jest tworzony w puli i można na nim zapisywać dane.

Jak można to obrazkowo wyjaśnić? Pulę dyskową można porównać do dysku twardego, zaś obszar roboczy do partycji. Na dysku twardym możemy tworzyć wiele partycji, czy to podstawowe lub rozszerzone. Tak samo z obszarami i pulami. W obrębie jednej puli można stworzyć wiele obszarów roboczych, na których będziemy zapisywać pliki. Pliki znajdujące się w obszarach zapisywane są już na fizycznych dyskach twardych.

Obszary w systemie zachowują się tak samo jak zwykłe dyski i partycje, czyli możemy dzielić je na mniejsze “segmenty” (takie partycje w dużym “”), formatować, zmieniać litery itd.

Replikacja macierzy – jest to proces odbudowy danych z uszkodzonej macierzy.

Na dyskach twardych, które pracują jako macierz zbierane są odpowiednie informacje, przy pomocy których możliwe jest odbudowanie struktury danych w razie awarii. Gdyby nam padł jeden dysk w macierzy, wymieniamy go na nowy i system wie dzięki tym specjalnym plikom jak rozmieścić dane na dysku, aby nic nie zostało uszkodzone i macierz mogła nadal pracować pełną parą.

macierze_windows_8_40

Obszar roboczy oraz pula mogą posiadać rozmiar większy, niż fizyczne dyski razem wzięte. Oczywiście nie jest tak kolorowo, że fizycznie mamy 300 GB miejsca, pula wynosi 2 TB i zapiszemy 2 TB danych. Chciało by się ;).

Zastosowano to po to, aby w razie braku miejsca nie trzeba było robić cudów z danymi. Jeżeli fizycznie skończy nam się miejsce, dokładamy kolejny dysk, pula nam się rozszerza i znów możemy kopiować kolejne dane. Gdybyśmy posiadali dwa dyski fizycznie, bez macierzy i dokupili jeszcze jeden, to potem byśmy się zastanawiali “gdzie mam ten dokument”. Tak posiadamy 4 dyski fizyczne, ale jeden magazyn w systemie i wszystko mamy składowane w jednym miejscu.

macierze_windows_8_39

Typy odporności

W zależności od ilości dysków twardych, możemy w różny sposób chronić nasze dane.

W systemie Windows 8 mamy 4 typy odporności:

Proste (brak parzystości) – przechowywana jest tylko jedna kopia danych i nie jest uruchomiona opcja ochrony przed awariami. Wszak kopie plików mamy, ale jak nam padnie dysk, to macierz nie zostanie zreplikowana. Wymagany jest co najmniej jeden dysk.

Dublowanie dwustopniowe – przechowywane są dwie kopie danych i chroni nas to przed pojedynczą awarią dysku. Gdy jeden z dwóch zostanie uszkodzony, macierz bez problemu zostanie zreplikowana, ale jak padną nam dwa naraz, to niestety trudno będzie odzyskać dane. Wymagane są co najmniej dwa dyski.

Dublowanie trzystopniowe – przechowywane są trzy kopie danych. Posiadamy ochronę przed dwiema awariami jednocześnie. Tutaj koszt bezpieczeństwa danych niestety znacznie rośnie, ponieważ wymagane jest minimum 5 dysków.

Parzystość – stosowana głównie do dużych plików. Wykrywa przekłamania w systemie plików i zastępuje je zapasowymi danymi. Chroni nas przed pojedyczną awarią dysku. Do poprawnej pracy wymaga minimum 3 dysków twardych.

Musimy sami zdecydować, jaka opcja będzie dla nas najlepsza. Osobiście, jeżeli używacie dwóch dysków twardych, polecam dublowanie dwustopniowe. Było maksymalnie przeze mnie eksloatowane i podczas replikacji nie utraciłem żadnego pliku.

To tyle jeżeli chodzi o teorię. Pora zabrać się za praktykę. W dalszych częściach tego artykułu dowiecie się jak utworzyć pulę oraz obszar roboczy, jak to zaszyfrować oraz jak połączyć macierze z historią plików. Do dzieła!

Dla przykładu posiadam dwa dyski twarde o pojemności 10 GB każdy. Dysków nie formatujemy w tradycyjny sposób!!!

Tworzymy pulę oraz obszar dyskowy

Naciskamy skrót klawiszowy Logo Windows + X i z menu wybieramy Panel sterowania.

macierze_windows_8_1

W Panelu sterowania ustawiamy widok według dużych ikon i wchodzimy Miejsca do magazynowania.

macierze_windows_8_2

Przed oczami pojawi nam się panel zarządzania macierzami.

macierze_windows_8_3

Z tego okna będziemy wykonywać wszystkie operacje związane z naszymi obszarami roboczymi oraz pulami. Zabieramy się do roboty. Klikamy na Utwórz nową pulę i miejsce do magazynowania.

System rozpocznie wyszukiwanie nowych, nie sformatowanych dysków i po kilku sekundach wyświetli listę z wynikami.

macierze_windows_8_4

Wybieramy, jakie dyski mają uczestniczyć w tworzeniu puli i klikamy na przycisk Utwórz pulę.

Kolejny krok to ustawienie odpowiednich parametrów:

Nazwa: wpisana przez nas nazwa będzie widoczna w oknie Mój komputer. Tą nazwą będzie podpisany obszar roboczy.

Litera dysku: litera, pod jaką będzie widniał obszar roboczy.

Typ odporności: Wszystkie tryby zostały opisane wyżej. My wybieramy dublowany dwustopniowo.

Rozmiar (maksymalny): pozostawiamy taki, jaki przydzieli nam system (można oczywiście wybrać inny).

U mnie całość prezentuję się w następujący sposób:

macierze_windows_8_5

Aby zatwierdzić nasze ustawienia, klikamy na Utwórz miejsce do magazynowania.

Tworzenie puli oraz obszaru roboczego może trochę potrwać. Zależne jest to od pojemności dysku jak i również wybranego typu odporności.

Po pomyślny utworzeniu puli informacje na jej temat pojawią się w panelu sterowania:

macierze_windows_8_6

Jak i sama macierz pojawi się w Moim komputerze.

macierze_windows_8_7

Taka mała ciekawostka. Możemy sprawdzić ile miejsca zajmują dane na dyskach, które tworzą pulę. Będąc w narzędziu zarządzania macierzami w Panelu sterowania rozwijamy listę Dyski twarde i mamy tam taką wartość jak Użyty element:

macierze_windows_8_8

Ta wartość wyrażona w procentach przedstawia nam, jak bardzo zapełnione są dyski fizycznie. Przy jej pomocy możemy kontrolować na którym dysku kończy się już miejsce i będzie wymagany zakup nowszego.

Nasza macierz jest już gotowa do pracy. Możemy kopiować do niej dane tak jak do normalnego dysku twardego.

Awaria macierzy

Na naszej macierzy znajdują się dwa pliki wideo.

macierze_windows_8_9

Wiemy, że dyski twarde wieczne nie są i prędzej czy później jeden z dysków w naszej macierzy odmówi pracy. Za symulujemy w takim razie awarię i zobaczymy co się będzie dziać.

Jeżeli mamy awarię macierzy, to na pierwszy rzut oka nic podejrzanego nie widzimy. Przynajmniej w Moim Komputerze:

macierze_windows_8_10

Jednak, jeżeli wejdziemy do Panelu sterowania:

macierze_windows_8_11

No właśnie. Tutaj od razu widać, że coś jest nie tak.

Według mnie Microsoft powinien dodać jakieś powiadomienia, gdy z macierzą zaczynie się dziać coś niedobrego. W końcu chronimy swoje cenne dane. Nie za wygodne jest takie zerkanie co jakiś czas i sprawdzanie, czy wszystko jest ok. Może kiedyś moja prośba się spełni ;).

Zepsuł nam się jeden dysk, więc podłączyliśmy drugi. Musimy dodać go do macierzy. Klikamy na przycisk Zmień ustawienia.

Następnie klikamy na Dodaj dyski:

macierze_windows_8_12

System rozpocznie poszukiwania nowych, nie sformatowanych dysków i wyświetli ich listę. Nasz HDD został odnaleziony.

macierze_windows_8_13

Klikamy na Dodaj dyski. Nowy nośnik został dodany, ale macierz nie rozpocznie replikacji, dopóki będzie widniał na liście stary, nieistniejący dysk twardy.

macierze_windows_8_14

Klikamy na przycisk usuń i potwierdzamy naszą operację.

macierze_windows_8_15

Dopiero po wykonaniu tej czynności macierz rozpocznie proces replikacji.

macierze_windows_8_16

Może to trochę potrwać. Czas zależny jest od wielkości dysku twardego, ilości zgromadzonych danych i wybranego trybu odporności.

Nasza macierz wygląda jak nowa:

macierze_windows_8_17

Dane pozostały nienaruszone :)

macierze_windows_8_18

Szyfrowana macierz

Macierz możemy również zaszyfrować przy użyciu programu BitLocker.

Klikamy prawym przyciskiem myszy na nasz obszar roboczy w Moim Komputerze i z menu wybieramy Włącz funkcję BitLocker.

macierze_windows_8_19

Zaznaczamy pole przy Użyj hasła w celu odblokowania dysku i wpisujemy dwukrotnie nasze hasło:

macierze_windows_8_20

Klikamy na dalej. Teraz musimy wskazać, gdzie chcemy zapisać klucz odzyskiwania. Jeżeli zapisujemy go lokalnie, to nie na komputerze, tylko na nośniku wymiennym. Istnieje również opcja wydrukowania.

macierze_windows_8_21

Po wybraniu przez nas najlepszej opcji klikamy na przycisk Dalej.

Program jest gotowy do szyfrowania. Klikamy na rozpocznij szyfrowanie. Jeżeli mamy dużą macierz, dużo dysków i dużo danych, to musimy się uzbroić w duuuużo cierpliwości.

macierze_windows_8_22

Po zaszyfrowaniu dysku zmieni on ikonę na taką “kłódkę”.

macierze_windows_8_23

Od tej pory nasze dane znajdujące się na macierzy są szyfrowane.

Miałem zaszyfrowane dane i padł mi dysk.

Właśnie, co się stanie, jeżeli nasze dane będą zaszyfrowane i padnie nam macierz?

Nasze dane nie ucierpią, a macierz po dodaniu nowego dysku zostanie zreplikowana. Nie wiem dokładnie czy nowy dysk jest jakoś na nowo szyfrowany, czy nie. Dla pewności warto odszyfrować zawartość i zaszyfrować wszystko jeszcze raz.

Macierz + historia plików

Teraz wykonamy taki myk, że utworzymy dwie pule, gdzie na jednej będą znajdować się nasza dane, a druga posłuży jako lokalizacja dla Historii plików. Totalne Combo.

Będą nam potrzebne dwa miejsca do magazynowania.

Rozpoczynamy tworzenie miejsca do magazynowania. Postępujemy zgodnie ze wszystkimi wytycznymi i zatrzymujemy się na tym ekranie.

macierze_windows_8_24

Jako nazwę wpiszmy Dane, zaś rozmiar zamiast 9,25 GB podajmy 5 GB. Klikamy na Utwórz miejsce do magazynowania.

Pierwszy krok gotowy. Powtarzamy go jeszcze raz. Klikamy na Utwórz miejsce do magazynowania:

macierze_windows_8_25

I wpisujemy:

Nazwa: Historia
Rozmiar: 4,25 GB

Gotowe.

macierze_windows_8_26

macierze_windows_8_27

Przechodzimy do konfiguracji historii plików, ale nim to zaczniemy, musimy utworzyć jeszcze bibliotekę. W eksploratorze klikamy na Biblioteki:

macierze_windows_8_28

Klikamy prawym przyciskiem myszy i z menu wybieramy Nowy a następnie biblioteka.

macierze_windows_8_29

Jako nazwę nowej biblioteki wpiszmy: Historia_macierz. Klikamy na nią dwukrotnie lewym przyciskiem myszy a następnie na Umieść folder.

macierze_windows_8_30

W nowym oknie wskazujemy nasz “dysk” Dane i kolejno na Umieść folder.

macierze_windows_8_31

Nasza biblioteka jest gotowa.

macierze_windows_8_32

Po co nam biblioteka do historii plików?

Historia plików nie pozwala dodawać do siebie dowolnych folderów, tylko ma ściśle określone obszary, z których wykonywane są kolejne wersje plików. Jednym z takich obszarów są właśnie biblioteki. Po dodaniu do biblioteki naszego dysku usługa uwzględni ją w wykonywaniu kopii zapasowych.

Nareszcie możemy wziąć się za właściwą konfigurację. Wchodzimy do Panelu sterowania i klikamy na Historia plików.

macierze_windows_8_33

Następnie po lewej stronie klikamy na Wybierz dysk:

macierze_windows_8_34

Wybieramy nasz dysk Historia.

macierze_windows_8_35

Usługa rozpocznie swoją pracę i na macierzy zaczną pojawiać się pliki z kopiami zapasowymi:

macierze_windows_8_36

macierze_windows_8_37

Więcej o usłudze Historia plików jest mowa tutaj.

A ja chcę to wszystko szyfrować.

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby taki “dysk” z danymi jak i z historią plików szyfrować, ale jest jeden problem.

Domyślnie partycje, dyski po zaszyfrowaniu ich funkcją BitLocker są zablokowane. Aby je odblokować, należy na nie kliknąć, podać hasło i dopiero możemy przeglądać zgromadzone tam dane. Normalnym jest, że jeżeli dysk będzie zablokowany, to Historia plików nie będzie działać.

No to można włączyć automatycznie odblokowywanie.

Tak, oczywiście, że można, tylko pod jednym warunkiem. Jeżeli dysk systemowy również będzie zaszyfrowany. W przeciwnym wypadku próba uruchomienia tej opcji zostanie zatrzymana takim komunikatem:

macierze_windows_8_38

Musimy więc wcześniej zaszyfrować dysk systemowy, aby uaktywnić tę opcję.

Podsumowanie

Storage Spaces to bardzo ciekawa i użyteczna funkcja w systemie Windows 8. Bez żadnych trudności pozwala nam podnieść poziom bezpieczeństwa naszych danych. Bardzo przyjemny panel zarządzania pozwoli nam szybko zorientować się ile mamy jeszcze wolnych zasób i sprawdzić, czy macierzy nic się przy okazji nie stało. Połączenie macierzy + szyfrowania + histori plików stanowi bardzo dobre zabezpieczenie. Jedyny warunek, to posiadanie minimum trzech dysków w komputerze. Jeden systemowy i minimum dwa do macierzy. No, ale cóż, bezpieczeństwo danych kosztuje.